De doedelzak is een wapen!
De communicatie per drum en/of doedelzak ging heel ver en was ook heel belangrijk. Militairen vertrouwden op de muzikanten en deze hadden binnen het regiment een hoog aanzien. Ze waren zelfs zo belangrijk dat de vijand als belangrijk doel had om deze muzikanten snel uit te schakelen. Als je immers de muzikanten uitschakelde was de communicatie tussen legerleiding en militairen weg en was een regiment 'stuurloos'. Op het slagveld waren de drummers en hoornblazers dan ook altijd te vinden in de buurt van de legerleiding. De doedelzakspelers waren een apart verhaal. De Scottish Bagpipe is een oorlogsinstrument. Sterker, de bagpipe wordt door de militairen gezien als een wapen, en wordt ook zo erkend. De doedelzak had vooral als doel om de vijand angst in te boezemen. En dat lukte aardig. Het doordringende geluid en de soms imposante verschijning van de pipers en hun instrument had tot gevolg dat de Schotse regimenten bij vriend en vijand bekend en gevreesd werden. Er zijn verhalen bekend dat in Afrika en Azië vijandelijke legers het op het lopen zetten alleen door het feit dat bij Schotse regimenten in de voorste linie pipers mee marcheerden. In de Eerste en Tweede Wereldoorlog stonden doedelzakspelers bij de Duitsers bekend als Cyring Ladies From Hell.

Monument voor omgekomen pipers
Het feit dat doedelzakspelers meemarcheerden in de voorste rotten tijdens een mars of veldslag had grote gevolgen. In de Eerste Wereldoorlog alleen al kwamen zo'n 1000 pipers om het leven (hoofdzakelijk op de Franse slagvelden waar het Britse leger de zwaarste verliezen leed in haar geschiedenis). Beroemd zijn de verhalen van pipers die op het slagveld in de benen werden geschoten en ondanks de verwondingen door bleven spelen. Er zijn diverse pipers die hiervoor de hoogste Britse militaire onderscheiding, The Victorian Cross, kregen (in de meeste gevallen posthuum). Speciaal voor al die omgekomen pipers is er in Noord-Frankrijk in 2002 een monument opgericht.

Kilt en doedelzak verboden
Ieder regiment, en soms ook ieder bataljon, had zijn eigen doedelzakband. Vooral in de Eerste en Tweede Wereldoorlog kende het Britse leger veel pipe bands. Vaak bestond er naast zo'n regimental pipe band ook nog een regimental band (in een harmonie of fanfare bezetting). In de meeste gevallen luidde de benaming van een pipe band "The Regimental Pipes and Drums of................ (en dan volgde de naam van het regiment). De enige uitzondering waren de The Gordon Highlanders. Daar luidde de naam van de pipe band "The Regimental Drums and Pipes of The Gordon Highlanders. Het feit dat hier de drums voor de pipes stonden had te maken met feit dat de drummers eerder dan pipers in het Britse leger waren.
Na de Battle of Culloden in 1746 waar de Schotten werden verslagen, en waarmee er een einde kwam aan de Schotse opstand, werd het aantal Schotse regimenten in snel tempo uitgebreid. Deze hadden twee doelstellingen namelijk het bewaken van de Schotse Hoogladen (soort politiekorps) en het dienen van de Britse kroon overzee. Veel Schotten werden ingezet in gebieden overzee waarmee de kern van de Schotse strijders dus niet meer in Schotland zaten maar in het buitenland. Het gevolg was meer rust in de tent in Schotland zelf. Meer informatie over die regimenten vind je op aparte pagina. Het was overigens alleen toegestaan om doedelzak te spelen in die regimenten. Het dragen van de kilt en het bespelen van de doedelzak was na de Battle of Culloden lange tijd verbod. Vanaf 1782 was het weer toegestaan om een kilt te dragen door personen buiten het leger. Maar uiteraard hielden veel Schotten zich niet aan dit verbod.

De drums werden begraven
Zoals we al eerder schreven waren de muzikanten, en dan met name de doedelzakpelers en drummers ontzettend belangrijk in het leger. Niet alleen zorgden zij voor de communicatie maar zij waren ook het visitekaartje van het regiment. Commandanten van regimenten die wilde uitblinken staken veel geld in de uitmonstering van hun muzikanten maar ook het aantal doedelzakspelers en drummers. Het salaris, de uitmonstering en de opleiding van de muzikanten werd voor een belangrijk deel verzorgd door de officieren. Het gevolg is dat militaire pipe bands, en de pipers en drummers daarin, er fantastisch uitzien. De instrumenten zijn rijkelijk versierd met koorden en beschilderingen. Vooral de drums bevatten afbeeldingen van het regiments en de veldslagen waar ze hebben gevochten (en een overwining hebben behaald). Dat beschilderen wordt emblazoning genoemd. Die opsomming van overwinningen worden batlehonours genoemd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog moest een groep Schotse drummers zich overwachts en snel terugtrekken voor de Duitsers. Ze wilde voorkomen dat de drums in handen zouden vallen van de vijand met als gezichtsverlies van het regiment tot gevolg (drums behoren tot een belangrijk onderdeel van een regiment, net als het vaandal (de zogenaamde 'Colours'). Zij besloten de drums te begraven achter een boerderij en ze later weer op te halen. Maar toen zij een tijd later terugwaren in het gebied konden ze de boerderij niet meer terugvinden. Pas eind jaren '80 vond de eigenaar van de boerderij bij graafwerkzaamheden de drums terug. Door naar de emblazoning te kijken, kon hij het regiment achterhalen waarna de drums werden teruggeven. Ze zijn nu te bewonderen in het regimentsmuseum.

Eerst soldaat, dan pas muzikant
Tegenwoordig steken regimentsofficieren nog steeds geld in hun pipe band! Het Britse leger zorgt op nationaal niveau voor een bepaalde basis maar het zijn de officieren van een regiment die geld steken in een deel van het uniform en de opleiding van drummers en pipers. Een belangrijk verschil met vroeger is dat drummers en pipers tegenwoordig op de eerste plaats soldaat zijn en op de tweede plaats muzikant. De communicatie verloopt immers via commnicatieapparatuur waardoor de rol die de muzikanten vroeger hadden nagenoeg is uitgespeeld. Wel is het zo dat muzikanten, en dan met name doedelzakspelers, binnen de kazerne een rol spelen als het gaat om het aankondigen van bepaalde gebeurtenissen. Ook tijdens diners en recepties hebben doedelzakspelers een belangrijke rol. Zij spelen dan voor de officieren. Omdat de huidige generatie pipers en drummers op de eerste plaats soldaat zijn, worden zij in geval van calamiteiten ingezet in actieve dienst. Zij hebben hiervoor vaak een medische of gevechtsopleiding gevolgd waardoor zij inzetbaar zijn als 'hospik' of 'verkenner'. Het komt dus regelmatig voor dat bij brandhaarden wereldwijd en waar het Britse leger bij is betrokken, de pipe bands ingezet worden als actieve unit. Zij kunnen hierdoor dus niet optreden. Het gevolg is dan bijvoorbeeld dat er tijdens grote muziekevenementen zoals The Edinburgh Military Tattoo en ook tijdens de Intocht van de Nijmeegse Vierdaagse weinig tot geen Schotse militaire pipe bands meedoen. Groot was dan ook de verrassing van het publiek toen tijdens de Edinburgh Military Tattoo van 2003 The Regimental Pipes and Drums of The Black Watch ineens het taptoeplein kwamen opmarcheren in khaki camouflage uniform. Zij waren zojuist terug uit de Golfregio en werden op het laatste moment in het programma van de Tattoo gezet.

Aantal militaire pipe bands daalt
Net als in Nederland wordt ook de Britse militaire muziek regelmatig geteisterd door bezuinigingen. In Groot-Britannië is de militaire muziek nog meer verankerd in de maatschappij dan in ons land waardoor de gevolgen des te groter zijn. Grote muziekevenementen zijn inmiddels verdwenen of gaan steeds vaker burgerbands inzetten. Nu kunnen we in Nederland terugvallen op een goed opgezet en opgeleid apparaat van burgerorkesten maar bij ons Britse buren stelt de amateur hafa-wereld niet zoveel voor. Daar zijn brass band juist erg populair maar die hebben niets met militaire muziek. De lijst van Britse militaire pipe bands is de laatste jaren dus flink korter geworden. Hieronder vind je een overzicht van de nog bestaande Schotse militaire pipe bands (met een link naar hun website als die er is). Meer informatie over de Schotse regimenten (historie, kenmerken etc.) vind je op een aparte pagina die wij hebben gemaakt.

Surf naar de websites van de pipe bands van de Schotse Highland regimenten
Opmerking: sommige pipe bands zijn moeilijk te vinden op de website van hun regiment. De links hieronder gaan direct naar de pagina waar iets staat over de pipe band. In een aantal gevallen is er geen informatie (dan verwijzen we naar de site van het regiment).